Η προστασία και η αξιοποίησή τους αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα όταν βρίσκονται εντός αρχαιολογικών ζωνών.
Συνολικά 28 ΞΕΝΙΑ περιλαμβάνονται σε αυτή την κατηγορία (όπως αναφέρει και το δημοσίευμα της κυριακάτικης εφημερίδας “ΒΗΜΑ της Κυριακής” 14-9-2025) και εποπτεύονται από το Υπουργείο Πολιτισμού (ΥΠΠΟ), εκ των οποίων πολλά περιλαμβάνονται στο χαρτοφυλάκιο των 29 ΞΕΝΙΑ της Εταιρίας Ακινήτων του Δημοσίου (ΕΤΑΔ), ενώ ορισμένα πέρασαν από τα …χέρια του ΤΑΙΠΕΔ.
Στο αναλυτικό ρεπορτάζ η εφημερίδα αναφέρει ότι ” Σε εξέλιξη βρίσκονται προσπάθειες αξιοποίησης για ορισμένα ξενοδοχεία του εμβληματικού προγράμματος ¨ΞΕΝΙΑ” τα οποία βρίσκονται σε αρχαιολογικούς χώρους, όπως της Άρτας, που είναι χωροθετημένος εντός του βυζαντινού κάστρου.
Η αρχική πρόταση του δήμου για ξενοδοχειακή χρήση απορρίφθηκε το 2017 από το Κεντρικό Αρχιολογικό Συμβούλιο ως ασύμβατη με το χαρακτήρα του μνημείου πλέον, ο Δήμος προχωρεί σε ένα υβριδικό σχέδιο πολιτιστικού πολυχώρου με περιορισμένες δυνατότητες φιλοξενίας”.
Αυτό αναφέρει για το ΞΕΝΙΑ Άρτας το εκτενές ρεπορτάζ για τη “Δεύτερη ζωή των Ξενία”
Στην ουσία είναι η απαρχή του σχεδιασμού για τη διάσωση και αξιοποίηση ορισμένων από τα εμβληματικά ξενοδοχεία που βρίσκονται σε αρχαιολογικούς χώρους.
Ο Δήμος Άρτας έχει πολλή δουλειά μέχρι να οργανώσει και να συντάξει το φάκελο που θα καταθέσει στο ΚΑΣ για ψήφιση και έγκριση ώστε να “ζωντανέψει” ξανά μετά από 30 και πλέον χρόνια το ΞΕΝΙΑ Άρτας.
Με σχεδιασμό από το 1951
Το πρόγραμμα «Ξενία» για την ανάπτυξη του τουρισμού ξεκίνησε το 1951, σε μια Ελλάδα πληγωμένη από τον πόλεμο και τον Εμφύλιο, και ολοκληρώθηκε το 1967,αφήνοντας «προίκα» στη χώρα περισσότερα από 70 τουριστικάκαταλύματα, εμβληματικά όσον αφορά τη φιλοσοφία του σχεδιασμού τους και την αρχιτεκτονική τους αξία, σκορπισμένα σε κάθε γωνιά τηςελληνικής επικράτειας. Στόχος ήταν η ανάδειξη του φυσικού κάλλους της χώρας και των αρχαιολογικών της μνημείων και η προσέλκυση ξένων επισκεπτών. Αλλωστε, πολλά από αυτά προστατεύονται ως διατηρητέα μνημεία.
Οι τέσσερις πρώτοι ξενώνες του ΕΟΤ που θα χρηματοδοτούνταν από την Αμερικανική Βοήθεια ανατέθηκαν σε γνωστούς αρχιτέκτονες της εποχής. Οπως αναφέρεται στην τελική έκθεσητου Προγράμματος ΕνίσχυσηςΒασικής Ερευναςτου ΕΜΠ (2012) με τίτλο«Μεταπολεμικός Μοντερνισμός – Αρχιτεκτονική, Πολιτική και Τουρισμός στην Ελλάδα 1950-1965», με επιστημονικό υπεύθυνο τον καθηγητή κ. Παναγιώτη Τουρνικιώτη, «η επιλογή των τόπων έγινε κατ’ απαίτηση των Αμερικανών σε θέσεις όπου η επένδυση θα έχει άμεση απόδοση και υπό τον όρο πως τα έσοδα θα διατεθούν για την ανέγερση νέων τουριστικών εγκαταστάσεων».
Ετσι επιλέγονται από τον ΕΟΤ οι Δελφοί, η Μύκονος (που συνδύαζε κοσμοπολίτικη ατμόσφαιρα με τιςαρχαιότητες της Δήλου), το Ναύπλιο (ως η πρώτη πρωτεύουσα της Ελλάδας, που βρίσκεται κοντά σε σημαντικούς αρχαιολογικούς προορισμούς, όπως η Επίδαυρος και οι Μυκήνες) καιη Καστοριά (ως η πόλη της Βόρειας Ελλάδας που θα αποτελούσε την πρώτη στάση των ξένων τουριστών που θα έρχονταν οδικώς μέσω της τότε Γιουγκοσλαβίας). Η πρόταση για την Καστοριά δεν εγκρίθηκε από τους Αμερικανούς.
*** Το δημοσίευμα στο ” ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ” 14-9-2025
